Grypą najbardziej są zagrożeni właśnie pacjenci powyżej 65. roku życia, dzieci poniżej dwóch lat, które częściej niż dorośli trafiają do szpitala z powodu infekcji wirusowej, chorzy na choroby przewlekłe, m.in. układu krążenia, dróg oddechowych, cukrzycę, a także osoby z osłabioną odpornością.

Dlaczego i kiedy się szczepić

Grypa jest poważną chorobą zakaźną, która może prowadzić do groźnych powikłań, dlatego warto się przed nią zabezpieczyć. Wielu specjalistów uważa, że najlepszym zabezpieczeniem przed zakażeniem jest szczepienie przeciw grypie. Jej skład jest zmieniany co roku, aby chronić przed aktualnie krążącymi szczepami wirusa grypy w danym sezonie. Przeciwciała chroniące przed chorobą powstają już siedem dni po szczepieniu i utrzymują się niemal dwanaście miesięcy. W Polsce sezon grypy przypada między grudniem a kwietniem. Szczyt zachorowań następuje zwykle w lutym i marcu. Lekarze mówią, że zaszczepić można się w dowolnym momencie (im wcześniej, tym lepiej), ale pod warunkiem, że w danym sezonie nie chorowaliśmy na grypę. Najlepiej zdążyć przed początkiem sezonu grypowego, bo od zaszczepienia do nabrania pełnej odporności muszą minąć co najmniej dwa tygodnie.

Wirusy w szczepionce nie zakażają

Agata Korczek dwa lata temu zaszczepiła się przeciw grypie. - To była najgorsza zima w moim życiu. Ponad dwa miesiące miałam stan podgorączkowy, temperaturę około 37, 5 st. C, która pojawiała się, znikała i znów pojawiała. Czułam się tak źle, że nawet raz trafiłam do szpitala. Lekarka powiedziała mi, że szczepienie przeciw grypie nie chroni przed przeziębieniami – wspomina Agata Korczek – Mój stan wskazywał na przewlekłe przeziębienie. Już nigdy więcej nie zaszczepiłam się przeciw grypie – mówi.

– W szczepionce są wirusy zabite, które nie mogą dawać objawów infekcji grypowej – mówi prof. dr hab. Andrzej Zieliński, Krajowy Konsultant ds. Epidemiologii. Objawy grypowe po szczepionce mogą wynikać z zakażenia innymi wirusami, np. RSV. Jeśli ktoś ma po szczepieniu gorączkę dwumiesięczną, to lekarz powinien dokonać głębokiej analizy zdrowia pacjenta, a nie wiązać objawy grypopodobne z podaniem szczepionki. Zresztą po każdej szczepionce organizm ludzki różnie reaguje, niektórzy dostają gorączki, która powinna jednak szybko minąć – dodaje prof. Zieliński. – Szczepienia przeciw grypie skutecznie chronią ludzi przed chorobą i są ekonomiczne, bo dzięki nim ludzie nie chorują, mogą pracować i uczyć się. Należy jednak pamiętać, że żadna szczepionka nie jest skuteczna w 100 proc.

Kto nie powinien się szczepić

• Osoby uczulone na kurze białko (na którym hoduje się wirusy grypy) i niektóre antybiotyki, bo ich śladowe ilości znajdują się w każdej szczepionce.
• Osoby, u których poprzednia szczepionka wywołała reakcję alergiczną.
• Ludzie chorzy i z podwyższoną temperaturą.
• Dzieci przed szóstym miesiącem życia.
• Kobiety w pierwszym trymestrze ciąży powinny zapytać lekarza o zdanie. 

Przed szczepieniem powinno się zawsze zasięgnąć opinii lekarza.

- Szczepionka uodparnia na szczepy wirusów, które w niej są. Ponieważ wirusy ciągle mutują, istnieje niebezpieczeństwo, że szczepionka sezonowa nie uodporni na te zmutowane – mówi dr Emil Forkiewicz, alergolog i laryngolog – Dlatego szczepionka przeciw grypie jest, moim zdaniem, skuteczna w pierwszym rzucie choroby. Szczepić powinni się przede wszystkim ludzie pracujący w dużych skupiskach, wykonujący zawody, w których stykają się ciągle z różnymi osobami. Alergicy, którzy są w okresie terapii immunologicznej, czyli odczulania alergicznego, mogą zaszczepić się przeciw grypie w okresie 2-3 tygodni przed immunoterapią. Szczepionki grypowe hoduje się na zarodkach kurzych i dlatego nie powinny szczepić się osoby, które mają wykryte uczulenie na białko jaja kurzego. Mogłyby spodziewać się reakcji na szczepionkę, np. w postaci wstrząsu lub silnej reakcji uczuleniowej. Żeby dowiedzieć się, czy alergik może zaszczepić się przeciw grypie, można wykonać punktowy test skórny: lekarz otwiera ampułkę ze szczepionką, bierze z niej kropelkę, kładzie na skórze pacjenta. Jeśli po kilku chwilach nie ma żadnej reakcji, można podać odrobinę podskórnie. Jeśli znów nie ma żadnej negatywnej reakcji, można pacjenta zaszczepić – mówi dr Florkiewicz.

Szczepienia dzieci

- Mimo że szczepionki przeciw grypie można podawać dzieciom powyżej 6. miesiąca życia, sądzę, że nie powinno się szczepić dzieci do czasu, gdy nie pójdą do żłobka lub przedszkola – twierdzi lekarz pediatra Małgorzata Filipiak. Od urodzenia mają wiele szczepień, z którymi ich układy odpornościowe muszą sobie radzić. Nie spotkałam się z negatywnymi skutkami szczepień u dzieci oprócz bolesności miejsca, gdzie szczepionkę podano. Nie widzę też przeciwskazań do szczepienia dzieci alergicznych, chyba że są uczulone na składniki szczepionki – mówi Małgorzata Filipiak.

Jadwiga i Jan Kołakowscy – siedemdziesięciolatkowie – od trzech lat szczepią się przeciw grypie. – Od tej pory nie chorujemy na infekcje wirusowe, a jeśli już złapiemy przeziębienie, przechodzimy je bardzo łagodnie - mówią.